Báo cáo viên:
CHÂU PHI
NGUYỄN MẠNH NHÀN
VŨ TUẤN ANH
DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC - MÔN SINH HỌC
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
SỞ GD&ĐT TP ĐÀ NẴNG
Đà Nẵng 21 tháng 10 năm 2014
TẬP HUẤN
NỘI DUNG
Tại sao cần có khóa tập huấn này?
- Xu thế đổi mới dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định hướng năng lực.
+ Đổi mới chương trình, SGK
+ Đổi mới cách thi và kiểm tra
- Chuẩn bị đội ngũ GV cho việc đổi mới trên cả nước
- Vai trò của các GV tham gia tập huấn
+ Cốt cán, tập huấn lại cho GV địa phương
+ Dẫn dắt đổi mới sinh hoạt chuyên môn tại các tổ bộ môn ở mỗi trường.
- Khái niệm năng lực.
- Phân biệt kĩ năng và năng lực.
- Tại sao phải dạy học định hướng năng lực?
- Phân biệt dạy học tiếp cận nội dung và dạy học tiếp cận năng lực.
- HS cần có những năng lực nào?
+ Năng lực chung?
+ Năng lực chuyên biệt trong môn sinh học?
- Phân biệt kiểm tra, đánh giá theo kiến thức, kĩ năng với kiểm tra, đánh giá hướng năng lực.
- Phân biệt các câu hỏi/bài tập đánh giá kiến thức, kĩ năng với bài tập đánh giá năng lực.
- Tìm hiểu cấu trúc và kĩ thuật xây dựng bài tập đánh giá năng lực.
Thực hành
Xác định chủ đề dạy học.
Xây dựng bảng mục tiêu dạy học của chủ đề (nhấn mạnh những năng lực có thể hướng tới thông qua chủ đề đó).
Xây dựng bài tập đánh giá năng lực – đánh giá việc đạt mục tiêu.
Thiết kế hoạt động học tập của HS khi học chủ đề, thông qua đó hình thành được những năng lực đề ra trong mục tiêu.
Năng lực là gì?
Chương trình giáo dục phổ thông của Quebec – Canada:
Năng lực là sự kết hợp một cách linh hoạt và có tổ chức kiến thức, kĩ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân… nhằm giải quyết hiệu quả một nhiệm vụ cụ thể trong bối cảnh nhất định.
Nếu chỉ đạt được kiến thức, kĩ năng và thái độ  chưa được coi là có năng lực.
Giải quyết các vấn đề cụ thể trong những bối cảnh thật, trong những tình huống mới.
Bối cảnh có ý nghĩa
Năng lực là gì?
Phân biệt kĩ năng và năng lực?
Suy ngẫm
Tại sao dạy học ngày nay phải hướng tới hình thành và phát triển năng lực cho HS?
Câu trả lời là ...
Ai google nhanh hơn?
Bằng cách sử dụng Google, hãy trả lời cho những câu hỏi sau:
1. Kim tự tháp Ai Cập lớn nhất và tiêu biểu nhất tên là gì? Người ta đã phải dùng đến bao nhiêu tảng đá để xây dựng nên nó?
2. Vua Quang Trung mất năm nào?
3. Nhà Hồ (đại diện là Hồ Quý Ly) trị vì đất nước được bao nhiêu năm? Mất nước vào năm nào?
Suy ngẫm
Thầy/cô có thể rút ra kết luận gì
từ trò chơi trên?
Kết luận…
Thông tin là vô hạn và gần như hoàn toàn miễn phí
Chỉ cần có mạng, mọi người học đều có thể tìm ra câu trả lời nhanh hơn bất kì giáo sư nào!
CNTT đã thực sự thay đổi cách dạy và cách học của người dạy và người học.
Trong thế kỉ 21...
Vai trò của người dạy: không còn là cung cấp thông tin (rèn luyện cho HS khả năng ghi nhớ, tái hiện thông tin càng nhiều càng tốt) vì thông tin luôn "miễn phí" và có thể được tiếp cận ở mọi lúc, mọi nơi.
Nhiệm vụ của người dạy: Dạy cách học - Hình thành và phát triển năng lực cho HS để có thể có cuộc sống thành công.
Tiếp cận nội dung vs Tiếp cận năng lực?
Dạy học tiếp cận nội dung: quan tâm đến việc HS nhớ được/học được những gì?
Dạy học tiếp cận năng lực: quan tâm đến việc HS làm được gì, giải quyết được vấn đề thực tiễn gì từ những kiến thức, kĩ năng đã được học?
HS cần có những năng lực gì?

Những kĩ năng/năng lực nào cần chú trọng rèn luyện cho người học trong
thế kỉ 21?

Năng lực HS cần có trong thế kỉ 21

NL tự học
HS xác định được mục tiêu học tập chủ đề là:..
HS lập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề:...
NL giải quyết vấn đề
HS ý thức được tình huống học tập, tiếp nhận và có phản ứng tích cực để trả lời:...
Thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau:...
HS phân tích được các giải pháp thực hiện có phù hợp hay không:...
Năng lực HS cần có trong thế kỉ 21
(Mẫu báo cáo nộp sản phẩm 1,2)

NL tư duy sáng tạo
HS đặt ra được nhiều câu hỏi về chủ đề học tập:...
Đề xuất được ý tưởng:...
Phát triển, sử dụng đa dạng các kĩ năng tư duy:...
NL tự quản lý
Quản lí bản thân: Nhận thức được các yếu tố tác động đến bản thân:...
Xác định đúng quyền và nghĩa vụ học tập chủ đề...
Quản lí nhóm: Lắng nghe và phản hồi tích cực, tạo hứng khởi học tập...
Năng lực HS cần có trong thế kỉ 21
(Mẫu báo cáo nộp sản phẩm 1,2)

NL giao tiếp
Xác định đúng các hình thức giao tiếp: Ngôn ngữ nói, viết, ngôn ngữ cơ thể
NL hợp tác
Làm việc cùng nhau, chia sẻ kinh nghiệm
NL sử dụng CNTT và truyền thông (ICT)
Sử dụng CNTT để học tập
NL sử dụng ngôn ngữ
NL sử dụng Tiếng Việt để trình bày, đọc hiểu các văn bản…
NL tính toán
Thành thạo các phép tính cơ bản:...
Các KN/NL cần lưu ý trong chương trình SH-THPT
Các NL chung của HS được hình thành và phát triển qua môn Sinh học cấp THPT gồm 9 NL chia thành 3 nhóm
Nhóm NL làm chủ và phát triển bản thân:
-NL tự học -NL giải quyến vấn đề
-NL tư duy -NL tự quản lí
Nhóm NL về quan hệ xã hội:
-NL giao tiếp -NL hợp tác
Nhóm NL công cụ
-NL sử dụng CNTT và truyền thông (ICT)
-NL sử dụng ngôn ngữ
-NL tính toán
Năng lực chuyên biệt
Năng lực chuyên biệt: Là những NL được hình thành và phát triển trên cơ sở các năng lực chung theo định hướng chuyên sâu, riêng biệt trong các loại hình hoạt động, công việc hoặc tình huống, môi trường đặc thù, cần thiết cho những hoạt động chuyên biệt, đáp ứng yêu cầu hạn hẹp hơn của một hoạt động như: Toán học, Sinh học…
4 nhóm NL chuyên biệt chính môn Sinh học:
Tri thức về sinh học
NL nghiên cứu
NL thực địa
NL thực hiện trong phòng thí nghiệm
Hệ thống các kĩ năng
Hệ thống các kĩ năng
Hệ thống các kĩ năng
Đánh giá theo năng lực
Thế nào là đánh giá theo định hướng năng lực? Phân biệt đánh giá theo năng lực và đánh giá truyền thống?
Làm bài tập 1 trong Tài liệu học tập (đã gửi qua email).
Đánh giá theo năng lực
Đánh giá theo năng lực là đánh giá kiến thức, kĩ năng và thái độ trong bối cảnh có ý nghĩa.
Đánh giá theo năng lực không mâu thuẫn với đánh giá kiến thức, kĩ năng, được coi là bước phát triển cao hơn so với đánh giá kiến thức, kĩ năng.
Để chứng minh HS có năng lực ở một mức độ nào đó, phải tạo cơ hội cho HS được giải quyết vấn đề trong tình huống mang tính thực tiễn. Khi đó HS vừa phải vận dụng những kiến thức, kĩ năng đã được học ở nhà trường, vừa phải dùng những kinh nghiệm của bản thân thu được từ những trải nghiệm bên ngoài nhà trường (gia đình, cộng đồng và xã hội).
Đánh giá năng lực – đánh giá truyền thống
Câu hỏi – bài tập
Xây dựng chủ đề dạy học
Đặc điểm câu hỏi, bài tập hướng năng lực
Giới thiệu một vài sản phẩm một số tỉnh
Các bước tiến hành xây dựng chủ đề dạy học
XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ DẠY HỌC
Xây dựng một chủ đề dạy học, trong đó có 3 sản phẩm:
01 bảng ma trận mô tả các mục tiêu dạy học cần đạt của chủ đề, đặc biệt là các NL có thể hình thành và phát triển cho HS khi dạy học chủ đề đó - Mục tiêu.
01 bộ (ngân hàng) câu hỏi/bài tập đánh giá kết quả học tập của HS theo mỗi mục tiêu đã đề ra như trên (chú trọng bài tập đánh giá năng lực) – Công cụ đánh giá.
01 giáo án thể hiện việc tổ chức hoạt động học tập chủ đề, thông qua đó HS được hình thành và phát triển các năng lực đã đề ra trong mục tiêu – Phương pháp thực hiện.
Những điểm mới
Xây dựng chủ đề, dạy học theo chủ đề.
Phân chia mục tiêu chủ đề thành các cấp độ rõ ràng.
Tập trung làm rõ các kĩ năng/năng lực có thể hướng tới trong mỗi nội dung của chủ đề.
Xây dựng hệ thống câu hỏi đánh giá mỗi mục tiêu tương ứng của từng nội dung trong chủ đề  Tạo thành Ngân hàng câu hỏi cho mỗi chủ đề.
Tổ chức hoạt động dạy học chủ đề hướng tới hình thành các kĩ năng/năng lực cho HS.
Đặc điểm câu hỏi, bài tập hướng năng lực
Cấu trúc 2 phần:
Phần I – Thông tin
Một đoạn thông tin (sách, báo, mạng)
Mô tả 1 thí nghiệm
Đưa một kết quả điều tra…
Có thể có hình ảnh
Lưu ý: cần có trích dẫn nguồn thông tin, ảnh chụp…
Đặc điểm CH/BT hướng năng lực
Phần II – Hệ thống câu hỏi
Có thể có 1 – nhiều câu hỏi
Có thể là câu tự luận hoặc trắc nghiệm
Có thể sắp xếp theo nhiều mức độ tư duy khác nhau từ nhận biết đến phân tích, tổng hợp, đánh giá…
Các bước tiến hành
Bước 1: Lựa chọn chủ đề (nội môn, liên môn)
Nội môn: 1 chương hoặc một chủ đề tích hợp theo chiều dọc (kiến thức của các bài khác nhau trong cùng một môn học)
Liên môn: chủ đề tích hợp ngang (tích hợp kiến thức của nhiều môn)
Cách lựa chọn chủ đề:
Cách 1: Xây dựng mạch nội dung chủ đề trong chương trình (cơ sở khoa học)  Vận dụng vào tình hình địa phương như thế nào?
Cách 2: Xuất phát từ vấn đề của địa phương  Xác định kiến thức làm cơ sở khoa học trong chương trình để giải quyết vấn đề đó.
Ví dụ: Ô nhiễm môi trường nước ở Hậu Giang
XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ DẠY HỌC
Các bước tiến hành
Bước 2: Xác định mạch kiến thức của chủ đề
Xác định các bài liên quan đến chủ đề
Xác định logic cấu trúc kiến thức của cả chủ đề (chỉ rõ phần nào là cơ sở khoa học, phần nào là vận dụng thực tiễn).
Bước 3: Xác định các năng lực có thể được hình thành/phát triển cho HS thông qua chủ đề đó.
Xây dựng ngân hàng CH/BT KTĐG năng lực HS
Bước 4: Xác định các mục tiêu cụ thể cần đạt khi dạy học chủ đề đó (xác định mục tiêu theo từng nội dung của chủ đề); sắp xếp các mục tiêu theo ma trận sau:
Chủ đề Ô nhiễm môi trường nước
Chủ đề Ô nhiễm môi trường nước
Xây dựng ngân hàng CH/BT KTĐG năng lực HS
Bước 5: Trong mỗi nội dung của chủ đề, tương ứng với mỗi mục tiêu các mức độ khác nhau (nhớ, hiểu, vận dụng thấp, vận dụng cao và các KN/NL cần hướng tới trong chủ đề), xây dựng một số câu hỏi/bài tập để kiểm tra, đánh giá sao cho thể hiện đúng mục tiêu đó  Bộ (ngân hàng) câu hỏi/bài tập theo chủ đề.
Xây dựng ngân hàng CH/BT KTĐG năng lực HS
Bước 6: Sắp xếp và đánh số thứ tự cho các CH/BT trong ngân hàng
Bước 7: Điền số thứ tự các câu hỏi/bài tập sau mỗi mục tiêu để mô tả ngân hàng câu hỏi mình vừa tạo ra.
Bước 8: Chỉnh sửa, hoàn thiện bảng ma trận và ngân hàng CH/BT.
Chủ đề Ô nhiễm môi trường nước
Chủ đề Ô nhiễm môi trường nước
Trân trọng cảm ơn!
Chú thích:
1. Cầu cây xanh do Tiến sĩ Ulrike Streicher sáng chế kết nối nhưng khu vực rừng bị chia cắt bởi việc làm đường
2. Kêu gọi bảo vệ vooc chà vá chân nâu trong triểm lãm ảnh tại Đà Nẵng
3. Một gia đình vooc chà vá chân nâu Bán đảo Sơn Trà ĐN
4. Hình ảnh quảng bá vooc chà vá chân nâu Bán đảo Sơn Trà ĐN trong cộng đồng
5. Trò chơi súng Bắn sơn – một hình thức
6. Vooc chà vá chân nâu bị sát hại
7. Lực lượng kiểm lâm bắt những người săn bắn Vooc chà vá chân nâu
8. Hạt Kiểm lâm liên quận Sơn Trà - Ngũ Hành Sơn vừa phối hợp Công ty cổ phần Du lịch Hải Duy cứu hộ và thả vào rừng 1 cá thể voọc vá chân nâu
9. Tiến sĩ Ulrike Streicher
4.1. Dựa vào hình ảnh minh học trên, hãy chỉ ra những tác động tiêu cực, tích cực đến kích thước, mật độ, phân bố cá thể, tỉ lệ các nhóm tuổi đến quần thể vooc chà vá chân nâu tại khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà.
4.2. Theo em vooc chà vá chân nâu là dạng tài nguyên nào dưới đây?
A. Tài nguyên vĩnh cửu.
B. Tài nguyên không tái sinh.
C. Tài nguyên sinh vật thuộc nhóm tái sinh.
D. Tài nguyên sinh vật thuộc nhóm không tái sinh.
4.3. Nếu quần thể vooc chà vá chân nâu tại khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà là tài nguyên sinh vật thuộc nhóm tái sinh, tại sao không được phép khai thác?
4.4. Dựa vào hình ảnh minh học trên và những nguồn thông tin thu thập khác, em hãy liệt kê những hành động bảo tồn quần thể vooc chà vá chân nâu tại khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà
Trân trọng cảm ơn!
Năng lực chuyên biệt
Các kỹ năng khoa học:
Quan sát
Đo đạc
Phân loại hay phân nhóm
Tìm kiếm mối quan hệ
Tính toán
Xử lý và trình bày số liệu, bao gồm: vẽ đồ thị lập bảng biểu, biểu đồ cột, sơ đồ, ảnh chụp
Đưa ra các tiên đoán
Hình thành các giả thuyết khoa học
Đưa ra các định nghĩa
Xác định các biến và đối chứng
Thí nghiệm
Xác định mức độ chính xác của các số liệu
Tên dự án: SỬ DỤNG BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN RỪNG ĐẶC DỤNG ĐĂK HÀ TỈNH KON TUM
Mô tả dự án
Nguy cơ xoá sổ rừng gỗ trắc với diện tích trên 600ha còn sót lại duy nhất ở Tây Nguyên tại Đăk Uy, huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum. Hơn lúc nào hết, cuộc chiến bảo vệ rừng đặc dụng ở đây được địa phương đặc biệt quan tâm. Với sự chỉ đạo từ UBND tỉnh, các lực lượng bán vũ trang đã có mặt phối hợp với ngành kiểm lâm lập trạm, tuần tra canh chốt giữ ngày, giữ đêm.
Vấn đề đặt ra là mọi người dân cần phải được trang bị những kiến thức khoa học về việc sử dụng bền vững tài nguyên rừng đặc dụng, vai trò của rừng này đối với môi trường sống và chiến lược phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương Đăk Hà. Từ đó, vạch ra kế hoạch tuyên truyền các biện pháp bảo vệ và khai thác tài nguyên rừng đặc dụng một cách hợp lí.
Mỗi học sinh phải hiểu biết về hệ sinh thái, mối quan hệ sinh vật trong hệ sinh thái, các dạng tài nguyên và tài nguyên rừng đặc dụng Đăk Hà. Từ đó, mỗi học sinh phải trở thành một tuyên truyền viên tích cực trong chiến lược tuyên truyền bảo vệ và khái thác rừng đặc dụng Đăk Hà hợp lí
MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC LOÀI TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT VÀ ỨNG DỤNG ĐỂ NÂNG CAO NĂNG SUẤT CÂY CÀ PHÊ Ở TỈNH GIA LAI
Mô tả dự án:
Tỉnh Gia Lai không chỉ được biết đến với các đồi núi chập chùng, mà còn được quan tâm bởi các đặc sản của cây công nghiệp ( cà phê, cao su, hồ tiêu..)
Đất đỏ Bazan phù hợp với các cây công nghiệp trong đó đặc biệt là cây cà phê được người dân Gia lai trồng với diện tích khá rộng . Tuy nhiên trong những năm gần đây, năng suất và chất lượng của cà phê giảm sút và thiếu bền vững do ảnh hưởng của thời tiết và sử dụng quá nhiều phân hóa học, thuốc trừ sâu. Vấn đề đặt ra là những người nông dân cần phải được trang bị những kiến thức khoa học về các yếu tố làm ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng phát triển của cây cà phê làm tăng năng suất cây cà phê theo hướng bền vững.
Mỗi học sinh phải hiểu biết về quần xã sinh vật và các mối quan hệ giữa các loài trong quần xã từ đó tác động đến sinh trưởng phát triển của cây cà phê và ảnh hưởng đến năng suất cây cà phê. Từ đó, vạch ra kế hoạch tuyên truyền các biện pháp kĩ thuật để làm tăng năng suất và chất lượng cây cà phê trên địa bàn tỉnh Gia Lai theo hướng bền vững
DIOXIN - HÔN NHÂN CẬN HUYẾT VỚI BỆNH UNG THƯ
Ở HUYỆN A LƯỚI- THỪA THIÊN HUẾ
Mô tả dự án:
Theo các chuyên gia y tế và sinh học, con cái của những cặp hôn nhân cận huyết có nguy cơ mắc các bệnh tật di truyền như ung thư, mù màu, bạch tạng, da vảy cá, còi cọc, down hoặc kém phát triển về trí não...
Nguy cơ mắc các bệnh này của những đứa trẻ có cha mẹ cận huyết thống cao gấp 10 lần so với những đứa trẻ khác. Khi trưởng thành, những đứa trẻ được sinh ra từ những ông bố bà mẹ có quan hệ anh em họ cũng dễ có nguy cơ sẩy thai hoặc vô sinh. Đây đang là nguyên nhân làm suy giảm dân số của các dân tộc thiểu số ở nước ta.
PGS-TS Trương Thị Bích Phượng - Trưởng bộ môn Sinh lý động vật - Tế bào - Di truyền, khoa Sinh học Trường Đại học Khoa học Huế, cho biết, trong quá trình sống, các đặc điểm trên mỗi con người được quy định bởi vật liệu di truyền ở bên trong, thường được gọi là các gen.
Cũng theo PGS Phượng, ngoài các giải pháp trên, ngành chức năng cần phải có những điều tra, nghiên cứu về phả hệ. “Hôn nhân cận huyết dẫn tới sự thoái hóa nòi giống, nếu không ngăn chặn kịp thời thì hậu quả rất khôn lường”- PGS Phượng cảnh báo.
(Theo Dân Việt)